PODSTAWY PRAWNE

1. Ochrona praw dziecka w polskim ustawodawstwie i Konwencji o prawach dziecka.

a)      Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej,

b)     Ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka,

c)      Prawa dziecka wynikające z konwencji.

2. Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2023 r., poz. 535).

3. Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 560).

DEFINICJE

1.      Małoletni — osoba, która nie ukończyła 18 roku życia.

2.      Krzywdzenie małoletniego — należy przez to rozumieć popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę małoletniego przez jakąkolwiek osobę, w tym personel lub przez zagrożenie dobra małoletniego, w tym jego zaniedbywanie.

3.      Opiekun — osoba uprawniona do reprezentowania i stanowienia o małoletnim – opiekun faktyczny/opiekun prawny.

4.      Podmiot medyczny — rozumie się przez to NZOZ ,,Mewa” Ewa Maria Buła.

5.      Personel — osoba zatrudniona w NZOZ ,,Mewa” Ewa Maria Buła niezależnie od formy zatrudnienia lub współpracująca/świadcząca usługi na rzecz NZOZ ,,Mewa” Ewa Maria Buła, która bierze udział w udzielaniu świadczeń zdrowotnych małoletnim lub mogąca mieć kontakt z małoletnim z racji pełnionych zadań/obowiązków.

6.      Standardy — to Standardy Ochrony Małoletnich w NZOZ ,,Mewa” Ewa Maria Buła, z siedzibą w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Dworcowa 23, opracowane w związku z ustawą z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 560).

7.      Przemoc fizyczna – celowe uszkodzenie ciała, zadawanie bólu (np. siniaki, rany, złamania).

8.      Przemoc psychiczna — działania wpływające negatywnie na psychikę małoletniego(np. ośmieszanie, poniżanie, brak wsparcia).

9.      Przemoc seksualna — angażowanie małoletniego przez osobę dorosłą w aktywności seksualnej. Przemoc seksualna odnosi się do kontaktu fizycznego (np. współżycie z dzieckiem, dotykanie dziecka), jak również bez kontaktu fizycznego (np. podglądanie, pokazywanie małoletniemu materiałów pornograficznych).

10.   Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym — rejestr osób — obywateli polskich, którzy dopuścili się przestępstwa na tle seksualnym wprowadzony na mocy ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym.

SPIS TREŚCI:

Rozdział 1.  Postanowienia ogólne 

Rozdział 2.  Zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnim a personelem podmiotu leczniczego

Rozdział 3.  Katalog zachowań zabronionych 

Rozdział 4.  Zasady i procedura podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego oraz osoba odpowiedzialna za przyjmowanie zgłoszeń i informowanie odpowiednich instytucji

Rozdział 5.  Zasady aktualizacji Standardów oraz zakres kompetencji osób odpowiedzialnych za przygotowanie członków personelu do ich stosowania

Rozdział 6.  Zasady udostępniania rodzicom albo opiekunom prawnym lub faktycznym oraz małoletnim standardów do zapoznania się z nimi i ich stosowania

Rozdział 7.  Zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci internet placówki NZOZ ,,MEWA”

Rozdział 8.  Zasady ustalania planu wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdy

Rozdział 9.  Zasady ochrony wizerunku małoletniego

Rozdział 10.  Postanowienia końcowe

Rozdział 11. Procedura składania zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka. Procedura zawiadamianie sądu opiekuńczego

ROZDZIAŁ 1

POSTANOWIENIA OGÓLNE 

1. Obowiązek przestrzegania standardów spoczywa na każdym członku personelu oraz kierownictwu podmiotu leczniczego.

2. Dla potrzeb przeciwdziałania krzywdzeniu małoletnich, personel i kierownictwo podejmuje działania określone standardami również w sytuacji zaobserwowania lub powzięcia informacji o krzywdzeniu małoletniego przez dorosłe osoby trzecie lub przez innych małoletnich.

3. Za wdrożenie, monitorowanie przestrzegania, ocenę realizacji standardów oraz inne zadania określone w standardach odpowiedzialny jest kierownik podmiotu leczniczego, który powierza zadania managerowi placówki.

4. Pracodawca będzie prowadził weryfikację kandydatów do pracy z dziećmi w myśl nowych przepisów. Osoba ubiegająca się o pracę z małoletnimi, zobowiązana zostanie do przedstawienia informacji z krajowego rejestru karnego. Kandydat na pracownika narodowości innej niż polska, będzie musiał dostarczyć pracodawcy informację z rejestru karnego ze swojego państwa, uzyskiwaną do celów działalności zawodowej związanej z kontaktami z dziećmi. Kandydat do pracy zostanie również zobowiązany do złożenia oświadczenia o państwie lub państwach, w których mieszał w ciągu ostatnich 20 lat, innych niż Polska i państwo jego obywatelstwa, oraz przedłożyć informację z rejestrów karnych tych państw. Wszystkie informacje zostaną dołączane do akt pracownika.

5. Każdy członek personelu ma obowiązek zapoznania się ze standardami. Potwierdzeniem zapoznania się ze standardami przez pracownika jest złożenie przez niego podpisu, poświadczającego, że zapoznał się, rozumie i będzie przestrzegał wszystkich procedur.

ROZDZIAŁ 2

ZASADY ZAPEWNIAJĄCE BEZPIECZNE RELACJE MIĘDZY MAŁOLETNIM A

PERSONELEM PODMIOTU LECZNICZEGO

 

1.   Podstawową zasadą czynności podejmowanych przez NZOZ ,,MEWA”, w kontaktach z małoletnimi jest działanie na rzecz ich dobra.

2.  Personel NZOZ ,,MEWA” udzielający świadczeń zdrowotnych małoletnim zobowiązany jest do:

·  traktowania małoletnich z szacunkiem, zachowując w kontakcie z małoletnimi spokój i cierpliwość, a także okazując zrozumienie dla ich trudności, problemów i potrzeb;

·  szanowania prawa do prywatności małoletniego oraz dbania o przestrzegania ich praw pacjenta; 

·  respektując ich prawo do opieki ze strony przedstawicieli ustawowych bądź opiekunów faktycznych;

·  dając możliwość wyrażania przez małoletnich swojego zdania oraz zapewniają małoletnim prawo do bycia wysłuchanym;

·  udzielania im informacji odpowiednich do ich wieku i sytuacji, brania pod uwagę oczekiwań małoletniego i udzielania mu stosownych wyjaśnień stosownych do jego wieku, mając na uwadze zminimalizowanie strachu i lęku, wynikającego z sytuacji.

3. Personel NZOZ ,,MEWA” zobowiązany jest do szczególnej ostrożności i taktu w kontaktach z małoletnim, który doznał znęcania fizycznego, psychicznego lub wykorzystania seksualnego

4. Należy zachęcać małoletniego do przyjmowania asertywnej postawy, wyrażania własnych opinii, informowania o własnych odczuciach.

5. Na badanie małoletniego pacjenta należy uzyskać zgodę opiekuna według przepisów prawa polskiego, z zastrzeżeniem sytuacji nagłych. Badanie małoletniego należy wykonać w obecności jego opiekuna. Podczas badania małoletniego pacjenta należy zapewnić mu intymność adekwatną do jego wieku, potrzeb i oczekiwań.

6. Kontakt fizyczny z małoletnim odbywa się jedynie podczas wykonywania świadczeń medycznych, za zgodą opiekuna i za zgodą małoletniego – w przypadku ukończenia przez niego 16 roku życia lub zawarcia małżeństwa.

7. Jeżeli małoletni swoim postępowaniem dąży do nawiązania z członkiem personelu kontaktu fizycznego o potencjalnie niestosownym bądź nieadekwatnym charakterze, personel podejmuje odpowiednie, stanowcze działania, wyjaśniając z wyczuciem małoletniemu konieczność zachowania granic strefy osobistej.

8. Małoletni i jego opiekuna należy poinformować o możliwości zgłoszenia niewłaściwego zachowania pracownika NZOZ ,,MEWA”  względem małoletniego, wypowiedzianych przez niego słów, wykonywanych gestów lub innego zachowania, które wywołało uczucie dyskomfortu/ zaniepokojenia lub było obraźliwe/krzywdzące. Takie zachowanie można zgłosić każdemu pracownikowi NZOZ ,,MEWA’ , który zobowiązany jest powiadomić o tym Kierownika Placówki medycznej lub osobę odpowiedzialna za realizację Standardów.

9. Członkowie personelu zwracają uwagę na czynniki ryzyka i symptomy krzywdzenia małoletnich.

ROZDZIAŁ
3

KATALOG ZACHOWAŃ ZABRONIONYCH

1.  Zabrania się stosowania jakiejkolwiek formy lub postaci przemocy wobec małoletnich ( zarówno przemocy fizycznej, jak i werbalnej), polegającej w szczególności na stosowaniu kontaktu fizycznego o charakterze agresywnym, krytyki lub obraźliwego bądź dyskryminującego zachowania.

2. Kontakt fizyczny z małoletnim nigdy nie może być niejawny bądź ukrywany.  Zabrania się dotykania małoletnich w sposób, który mógłby zostać nieprawidłowo zinterpretowany lub który wykracza poza uzasadnioną potrzebę medyczną.

3.  Zabrania się prezentowania małoletnim niedozwolonych ( erotycznych, pornograficznych bądź przemocowych ) .

4.  Nie należy ujawniać informacji wrażliwych dot. dziecka wobec osób nieuprawnionych.

5.  Personel nie może kontaktować się bezpośrednio z małoletnim z pominięciem jego opiekuna.

6.  Personel nie może nawiązywać kontaktów z małoletnim w innej niż przewidziana udzielaniem świadczeń zdrowotnych formie, w
szczególności poprzez zapraszanie albo przyjmowanie zaproszeń od małoletnich w mediach społecznościowych, komunikatorach lub za pośrednictwem innych prywatnych form kontaktu.

ROZDZIAŁ 4

ZASADY I PROCEDURA PODEJMOWANIA INTERWENCJI W SYTUACJI PODEJRZENIA KRZYWDZENIA LUB POSIADANIA INFORMACJI O KRZYWDZENIU MAŁOLETNIEGO ORAZ OSOBA ODPOWIEDZIALNA ZA PRZYJMOWANIE ZGŁOSZEŃ I INFORMOWANIE ODPOWIEDNICH INSTYTUCJI

 

I. Procedura postępowania w przypadku podejrzenia naruszenia standardów ochrony małoletnich przez personel placówki

 

1.  W przypadku zaobserwowania, powzięcia lub podejrzenia przez personel NZOZ ,,MEWA” Informacji o krzywdzeniu małoletniego, w jakikolwiek sposób, personel zobowiązany jest do zgłoszenia uzyskanej informacji Kierownikowi.

2.  W przypadku wyrządzenia krzywdy małoletniemu na terenie NZOZ ,,MEWA”, należy zapewnić ochronę małoletniemu poprzez niezwłoczne odseparowanie od osoby wyrządzającej krzywdę wraz z opiekunem oraz dwoma osobami z personelu, nieuczestniczącymi wcześniej w procesie świadczenia usług małoletniemu — nie biorącymi udziału w zdarzeniu.

3.  Kierownik dąży do niezwłocznego wyjaśnienia sprawy zgłoszenia podejrzenia krzywdzenia małoletniego przez członka personelu, podejmując wszelkie niezbędne działania. Zgłoszenie zostaje odnotowane w Rejestrze zdarzeń zagrażających dobru małoletniego.

4.  Kierownik podczas wyjaśniania sprawy podejmuje następujące czynności: przeprowadza rozmowę z opiekunem małoletniego oraz świadkami zdarzenia, w razie konieczności zawiadamia odpowiednie służby o zaistniałym zdarzeniu, przeprowadza rozmowę ze sprawcą zdarzenia, podejmuje dalsze kroki w celu wyjaśnienia sprawy.

5.  Podjęte czynności wyjaśniające zdarzenie krzywdzenia małoletniego zostają odnotowane w Rejestrze, o którym mowa w rozdziale 4 pkt 3.

6.  W zależności od wyniku przeprowadzonych czynności Kierownik zgłasza sprawę do odpowiednich instytucji, dyscyplinarnie zwalnia personel — osobę wyrządzająca krzywdę małoletniemu itp.

II. Procedura postępowania w przypadku podejrzenia naruszenia standardów ochrony małoletnich przez opiekuna małoletniego

1. Rodzic/ opiekun prawny jest pod wpływem alkoholu lub innych substancji psychotropowych:

a) Pracownik powiadamia o swoich przypuszczeniach Kierownika placówki.
b) Odizolowuje rodzica/opiekuna prawnego od małoletniego jeżeli zagraża zdrowiu bądź bezpieczeństwu
c) Kierownik lub pracownik zawiadamia Komisariat Policji, gdy rodzic/opiekun prawny jest agresywny, bądź swoim zachowaniem zagraża życiu lub zdrowiu innych osób.
d) Dziecko nie może zostać wydane osobie podejrzanej o spożycie alkoholu lub innej substancji psychoaktywnej. Należy poinformować i poprosić o przybycie innej osoby wskazanej do odbioru dziecka. W przypadku braku takiej osoby- należy poinformować policję i postępować zgodnie ze wskazaniem funkcjonariuszy
e) . Zaistniałe zdarzenie jest odnotowane w rejestrze zdarzeń.

 

2. Pacjenta małoletni zaniedbany

a) Pracownik dokonuje obserwacji pacjenta, a następnie przeprowadza z nim rozmowę celem ustalenia jego sytuacji. O dokonanych ustaleniach pracownik informuje kierownika placówki, sytuacja zostaje odnotowane w rejestrze zdarzeń
b) Podjęta zostaje próba wyjaśnienia sytuacji i ustalenia przyczyny zaniedbania pacjenta. Jeżeli przyczyną zaniedbania pacjenta jest zła sytuacja finansowa rodziny, wówczas informuję się opiekunów o wszystkich możliwościach uzyskania pomocy społecznej,
c) Gdy okaże się, że przyczyną zaniedbania pacjenta jest demoralizacja (alkoholizm, narkomania w rodzinie, przemoc), wówczas kierownik placówki informuje służące ku temu organy.

3. Małoletni dotknięty przemocą domową

a) Za udzielanie pomocy dzieciom dotkniętym przemocą domową odpowiedzialne są wszystkie osoby pracujące w podmiocie. Pracownicy powinni być wyczuleni na sygnały świadczące o tym, że dziecko może być dotknięte przemocą domową.
b) Identyfikacja dziecka dotkniętego przemocą domową
Nagłe zmiany w zachowaniu dziecka, takie jak wycofanie się, agresja, autoagresja, zaburzenia snu lub jedzenia. Opowieści dziecka o zdarzeniach, które mogą świadczyć o przemocy, takich jak pobicia, bicie, poniżanie, wyzywanie. Cielesne oznaki przemocy, takie jak siniaki, zadrapania, rany.
Jeśli pracownik zauważy u dziecka któryś z tych sygnałów, powinien porozmawiać z dzieckiem w sposób delikatny i wspierający, zapytać dziecko, czy wszystko jest w porządku i czy może mu pomóc.
c)  Jeśli pracownik podejrzewa, że dziecko jest dotknięte przemocą domową, powinien powiadomić Kierownika. Kierownik powinien powiadomić o zaistniałej sytuacji odpowiednie służby, takie jak policja, prokuratura lub sąd rodzinny.
d)  Pracownik powinien zapewnić dziecku dotkniętemu przemocą domową wsparcie emocjonalne i pomoc w radzeniu sobie z trudnymi emocjami. Pracownicy powinni także stworzyć dziecku bezpieczne i przyjazne środowisko w podmiocie leczniczym.
W przypadku, gdy dziecko potrzebuje specjalistycznej pomocy, pracownicy powinni poinformować o tym Kierownika. Kierownik informuje o tej potrzebie pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka

 

ROZDZIAŁ 5

ZASADY AKTUALIZACJI STANDARDÓW ORAZ ZAKRES KOMPETENCJI OSÓB ODPOWIEDZIALNYCH ZA PRZYGOTOWANIE CZŁONKÓW PERSONELU DO ICH STOSOWANIA

 

1. Kierownik podmiotu leczniczego nie rzadziej niż co rok dokonuje przeglądu standardów w celu ich dostosowania do aktualnych potrzeb oraz zgodności z obowiązującymi przepisami. Wnioski z przeprowadzonej oceny należy udokumentować.

2. Członkowie personelu, małoletni lub ich przedstawiciele ustawowi mogą przekazywać swoje uwagi do standardów do kierownika podmiotu leczniczego.

3. Kierownik podmiotu leczniczego może sprawdzać znajomość standardów wśród personelu oraz organizować szkolenia z zakresu standardów.

 

 

ROZDZIAŁ 6

ZASADY UDOSTĘPNIANIA RODZICOM ALBO OPIEKUNOM PRAWNYM LUB FAKTYCZNYM ORAZ MAŁOLETNIM STANDARDÓW DO ZAPOZNANIA SIĘ Z NIMI I ICH STOSOWANIA

 

1. Standardy są dokumentem ogólnodostępnym.

Standardy znajdują się:

·        w budynku podmiotu leczniczego na tablicy informacyjnej ( wersja skrócona )

·        w recepcji ( wersja standardowa )

·        na stronie internetowej podmiotu leczniczego pod adresem: www.poradniastomatologicznamewa.pl                                                             

2. Każdy małoletni lub opiekun małoletniego może otrzymać kopię standardów dostępnych w recepcji do wglądu.

3. W oparciu o standardy opracowano ich wersję skróconą, zawierającą informacje istotne dla małoletnich.

 

 

ROZDZIAŁ 7

ZASADY KORZYSTANIA Z URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH Z DOSTĘPEM DO

SIECI INTERNET PLACÓWKI NZOZ ,,MEWA”

 

1. Podmiot leczniczy nie zapewnia dostępu do sieci Internetu.

 

 

ROZDZIAŁ 8

ZASADY USTALANIA PLANU WSPARCIA MAŁOLETNIEGO PO UJAWNIENIU KRZYWDY

 

1. Po ujawnieniu krzywdzenia małoletniego, kierownik podmiotu leczniczego ustala plan jego wsparcia wraz z jego opiekunem, o ile to nie on dopuszcza się krzywdzenia.

2. O ile to możliwe, po ustaleniu planu wsparcia kierownik podmiotu leczniczego wysłuchuje zdania małoletniego i je uwzględnia.

 

 

ROZDZIAŁ 9

ZASADY OCHRONY WIZERUNKU MAŁOLETNIEGO

 

1. Dane osobowe małoletniego podlegają ochronie na zasadach zgodnych z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i RADY (UE) 2016/679 z dnia 27.04.2016.

2. Wizerunek małoletniego podlega ochronie.

3. Utrwalanie wizerunku małoletniego w jakiejkolwiek formie (tj. fotografia, nagranie audio-wideo) na terenie placówki wymaga pisemnej zgody opiekuna prawnego.

4. Jeżeli wizerunek małoletniego stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczne wydarzenie, zgoda opiekuna na utrwalanie wizerunku małoletniego nie jest wymagana.

5. Wizerunek małoletniego utrwalony za pomocą kamer monitoringu wizyjnego służących do rejestracji obrazu na potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa osobom i mieniu znajdującym się w podmiocie leczniczym nie podlega upublicznieniu i nie wymaga zgody opiekuna małoletniego do utrwalania jego wizerunku. Wykorzystanie utrwalonych w ten sposób materiałów ograniczone jest wyłącznie do pierwotnie określonych dla ich rejestracji celów.

 

 

ROZDZIAŁ 10

POSTANOWIENIA KOŃCOWE

 

1. Standardy względem osób zatrudnionych w NZOZ ,,MEWA” mają moc regulacji wewnętrznych, do przestrzegania których są oni zobowiązani.

2. Standardy wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia. Ogłoszenie standardów odbywa się poprzez ich opublikowanie na stronie www. Poradniastomatologicznamewa.pl

3. Kierownik podmiotu leczniczego uprawniony jest do dokonywania zmian standardów. Zmienione standardy wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia

 

 

ROZDZIAŁ 11

PROCEDURA SKŁADANIA ZAWIADOMIEŃ O PODEJRZENIU POPEŁNIENIA PRZESTĘPSTWA NA SZKODĘ DZIECKA. PROCEDURA ZAWIADAMIANIE SĄDU OPIEKUŃCZEGO

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka może złożyć każdy, kto posiada informacje o takim zdarzeniu. W tym celu można skontaktować się z:
• Policją, • Prokuraturą

1. Zawiadomienie można złożyć:
• ustnie – w formie rozmowy z funkcjonariuszem policji lub prokuratury , • pisemnie – w formie listu lub e-maila
W przypadku zawiadomienia ustnego należy podać jak najwięcej informacji o zdarzeniu, w tym:
• miejsce i czas zdarzenia, • osoby zaangażowane w zdarzenie, • rodzaj i charakter zdarzenia

Zawiadomienie pisemne powinno zawierać następujące informacje:
• imię i nazwisko oraz adres zawiadamiającego, • miejsce i czas zdarzenia, • osoby zaangażowane w zdarzenie, • rodzaj i charakter zdarzenia

Wszczęcie postępowania. Po otrzymaniu zawiadomienia policja lub prokuratura dokona jego weryfikacji. Jeśli informacje zawarte w zawiadomieniu będą wskazywać na popełnienie przestępstwa, zostanie wszczęte postępowanie karne.

 

2. Procedura zawiadamiania sądu opiekuńczego
Zawiadomienie o konieczności wszczęcia postępowania opiekuńczego może złożyć każdy, kto posiada informacje o zagrożeniu dobra dziecka. W tym celu można skontaktować się z:
•  Sądem rodzinnym, • Ośrodkiem Pomocy Społecznej, • Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie, • Rzecznikiem Praw Dziecka

Zawiadomienie można złożyć:
• ustnie – w formie rozmowy z pracownikiem sądu rodzinnego  • pisemnie – w formie listu lub e-maila

W przypadku zawiadomienia ustnego należy podać jak najwięcej informacji o sytuacji dziecka, w tym:
• imię i nazwisko dziecka • wiek dziecka • środowisko rodzinne dziecka • rodzaj i charakter zagrożenia dobra dziecka

Zawiadomienie pisemne powinno zawierać następujące informacje:
• imię i nazwisko oraz adres zawiadamiającego • imię i nazwisko dziecka • wiek dziecka • środowisko rodzinne dziecka • rodzaj i charakter zagrożenia dobra dziecka

Wszczęcie postępowania. Po otrzymaniu zawiadomienia sąd rodzinny dokona jego weryfikacji. Jeśli informacje zawarte w zawiadomieniu będą wskazywać na konieczność wszczęcia postępowania opiekuńczego, zostanie ono wszczęte.

Oto kilka wskazówek, które mogą pomóc w złożeniu zawiadomienia:
• Bądź konkretny i podaj jak najwięcej informacji.
• Bądź wiarygodny i podaj źródła swoich informacji.
• Bądź przygotowany na to, że możesz zostać poproszony o udział w postępowaniu.
Pamiętaj, że każde dziecko ma prawo do bezpieczeństwa i opieki. Jeśli podejrzewasz, że dziecko jest krzywdzone, nie wahaj się zgłosić tego odpowiednim organom.

 

Jeśli doznajesz krzywdy lub jesteś świadkiem krzywdzenia innego dziecka to natychmiast zwróć się o pomoc do rodziców, wychowawcy klasy, pedagoga szkolnego, dyrektora szkoły lub do innej dorosłej osoby, której ufasz.
Możesz też skontaktować się z Policją nr 112 lub zadzwonić po pomoc:
Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży : 116 111
Dziecięcy telefon zaufania prowadzony przez Rzecznika praw Dziecka : 800 12 12 12